„Kip Slobode“ danas slavi 140. rođendan – Francuski poklon koji je promenio izgled Njujorka

NJUJORK / PARIZ — Na današnji dan, 28. oktobra 1886. godine, svečano je otkriven jedan od najpoznatijih spomenika na svetu – Kip slobode u Njujorku. Poklon naroda Francuske Sjedinjenim Američkim Državama u znak savezništva izgrađenog tokom Američke revolucije već 140 godina stoji kao nepokolebljivi simbol nade, slobode i novog početka za milione ljudi.

Međutim, iza ovog grandioznog dela francuskog vajara i inženjerskog giganta krije se fascinantna istorijska tajna: monumentalna ženska figura u Njujorku prvobitno je zamišljena kao – egipatska seljanka na ulazu u Suecki kanal!

Od spomenika u Nubiji do Sueckog kanala

Priča o nastanku ovog remek-dela počinje još 1855. godine, kada je mladi vajar posetio Egipat i ostao očaran monumentalnim statuama u Abu Simbelu. Fasciniran drevnom nubijskom umetnošću, dobio je viziju o stvaranju kolosalne skulpture koja bi svetlela na ulazu u novoizgrađeni Suecki kanal.

Vajar je projektovao ogromnu žensku figuru koja nosi baklju i nazvao je „Egipat donosi svetlost Aziji“. Kako ističe istoričar sa Instituta Smitsonijan, ta figura je u originalnom nacrtu imala lik „zabrđene egipatske seljanke“.

Međutim, sudbina je imala drugačije planove. Egipatske vlasti, iscrpljene ogromnim troškovima izgradnje Sueckog kanala, odbile su ovaj projekat kao preskup.

Vizija koja nije odustala:

Umesto da napusti svoju ideju, francuski umetnik ju je sačuvao i prilagodio. Kroz saradnju sa intelektualcima i političarima koji su želeli da proslave američku nezavisnost, projekat je preusmeren ka Americi. Lik egipatske seljanke je preoblikovan po uzoru na klasicističku ikonografiju antičkih boginja sa prepoznatljivim draperijama, dok je unutrašnju čeličnu konstrukciju projektovao čuveni francuski inženjer.

Francuski poklon koji je promenio izgled Njujorka

Kada je 28. oktobra 1886. godine predsednik SAD svečano otkrio spomenik na ostrvu Bedlo, Njujork je dobio svoju vizitkartu za večnost. Kip koji u ruci drži baklju i tablu sa datumom američke nezavisnosti postao je prvi prizor koji su videli milioni evropskih emigranata dok su brodovima pristizali u njujoršku luku u potrazi za boljim životom.

Ova velika godišnjica podseća svet na neraskidive veze francuske umetnosti, evropske istorije i američkog sna, otkrivajući kako je jedna odbijena ideja iz egipatske pustinje postala najpoznatiji svetionik slobode na planeti.