Da li je Pariz nova Atina? Zašto Francuska nije Grčka iz 2010. godine, ali je rizik jednako velik

Ekonomska slika u Parizu deluje zabrinjavajuće. Dok zvaničnici Evropske unije upućuju opomene zbog neodrživog trošenja, medijski naslovi sve češće postavljaju drastično pitanje: Da li se u Francuskoj ponavlja grčka dužnička kriza iz 2010. godine?

Iako su brojevi u tabelama francuskog ministarstva finansija nepovoljni, makroekonomska analiza pokazuje da je situacija znatno složenija. Poređenje sa Grčkom otkriva značajne strukturne sličnosti, ali i fundamentalne razlike koje spriječavaju trenutni slom francuskog finansijskog sistema.

Sličnosti koje palim alarme u Briselu

Nije teško uočiti razloge zbog kojih investitori povlače paralele između sadašnjeg stanja u Francuskoj i grčkog finansijskog sloma.

• Eksplozija javnog duga: Francuski javni dug opasno se približava nivou od $120\%$ BDP-a, što je zona u kojoj se Grčka nalazila 2010. godine na samom početku krize.

• Hronični budžetski deficit: Sa deficitom koji značajno prebacuje dozvoljenu granicu EU od $3\%$ BDP-a, Pariz gubi fleksibilnost u vođenju fiskalne politike. Pokretanje procedure zbog prekomjernog deficita od strane Brisela stavlja Francusku pod direktan nadzor Evropske komisije.

• Politička paraliza i socijalni nemiri: Svaki pokušaj implementacije mera štednje ili reforme penzionog sistema nailazi na masovne proteste i politički otpor u parlamentu. Ova blokada neodoljivo podseća na političku krizu u Atini pre jedne decenije.

Anatomija razlika: Zašto Pariz stoji na čvršćim temeljima

I pored zabrinjavajućih pokazatelja, postavljanje znaka jednakosti između Francuske i Grčke ignorisalo bi osnovne ekonomske činjenice.

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                        GRČKA (2010)  vs.  FRANCUSKA (DANAS)                   |
+------------------------------------+------------------------------------------+
| • Udeo u BDP eurozone: ~2%         | • Udeo u BDP eurozone: ~20% (Druga snaga)|
| • Falsifikovani statistički podaci | • Potpuna transparentnost finansija      |
| • Gubitak pristupa tržištu kapitala| • Neometano zaduživanje na tržištu       |
| • Monokulturna privreda (Turizam)  | • Diverzifikovana industrijska baza      |
+------------------------------------+------------------------------------------+

1. Transparentnost i kredibilitet

Grčka kriza 2010. godine escalirala je kada je otkriveno da su prethodni statistički podaci o budžetskom deficitu bili sistemski preuređivani. Francuska, sa druge strane, ima potpunu transparentnost javnih finansija. Tržišta mogu negodovati zbog veličine francuskog duga, ali ne sumnjaju u tačnost prezentovanih podataka.

2. Snaga i struktura privrede

Grčka ekonomija bila je izuzetno ranjiva, oslonjena pretežno na turizam, usluge i glomazan državni sektor. Francuska je druga najveća privreda eurozone, sa snažnom industrijskom bazom, naprednim tehnološkim sektorom, energetskom nezavisnošću kroz nuklearni sektor i globalno konkurentnim korporacijama.

3. Pristup finansijskim tržištima

Grčka je 2010. praktično izbačena sa međunarodnog tržišta kapitala kada su kamatne stope na njene obveznice skočile na neodržive nivoe. Francuska i dalje bez problema prikuplja sredstva izdavanjem državnih obveznica, iako plaća nesto veću premiju na rizik u odnosu na Nemačku.

4. Sigurnosna mreža Evropske centralne banke (ECB)

Kada je izbila grčka kriza, ECB nije imala razvijene mehanizme za spasavanje članica eurozone. Danas postoje napredni instrumenti, poput TPI (Transmission Protection Instrument), stvoreni upravo sa ciljem da se spriječi neopravdano skakanje prinosa na obveznice i širenje finansijske zaraze.

„Premala da ode u bankrot, prevelika da bude spasena“

Glavna opasnost za Francusku ne leži u naglom bankrotu, već u dugotrajnoj ekonomskoj stagnaciji.

Ako bi Grčka propala, eurozona bi pretrpjela jak udarac, ali bi preživjela. Ako bi se francuske finansije urušile, to bi označilo kraj eurozone u obliku u kom je poznajemo. Francuska je „Too Big to Fail“ (suviše velika da bi pala), ali istovremeno i „Too Big to Bail Out“ (suviše velika da bi je ostale članice jednostavnim paketom pomoći spasile).

Umesto grčkog scenarija naglog sloma, Francuskoj prijeti „italijanski scenario“ – godine sporog rasta, visokih troškova otplate duga i postepenog gubitka političkog uticaja u okviru Evropske unije.

Zaključak

Poređenje Francuske sa Grčkom iz 2010. služi više kao koristan politički alarm nego kao tačna ekonomska prognoza. Francuska ima resurse, kapacitet i podršku sistema da izbegne finansijski kolaps. Međutim, bez sprovođenja strukturnih reformi i stabilizacije budžetskog deficita, cena održavanja glomaznog javnog sektora mogla bi postati previsoka za dugoročnu konkurentnost evropske privrede